ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ – ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Το γραφείο μας έχει μακρά εμπειρία στις οικογενειακές διαφορές και δη σε θέματα διατροφής. Είναι δε κανόνας για μας να αντιμετωπίζουμε τις οικογενειακές υποθέσεις με ευαισθησία και κατανόηση και να προσπαθούμε για το καλύτερο και δικαιότερο αποτέλεσμα.

Παρακάτω έχουμε περιλάβει ορισμένες πληροφορίες για το τι προβλέπει ο νόμος για το δικαίωμα διατροφής:

Σύμφωνα με το άρθρο 1486 παρ. 1 του Αστικού Κώδικα, βασική αρχή του δικαίου της διατροφής είναι η αδυναμία αυτοδιατροφής (απορία) που τίθεται ως προϋπόθεση της αξίωσης διατροφής. Ως αδυναμία αυτοδιατροφής νοείται η ανικανότητα του δικαιούχου να διαθρέψει μόνος του τον εαυτό του αποκλειστικά με δικά του μέσα διαβίωσης. Έτσι το άρθρο αυτό περιέχει γενικό κανόνα που αφορά κάθε δικαιούχο διατροφής σε οποιαδήποτε οικογενειακή σχέση και αν στηρίζει το δικαίωμά του.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΤΕΚΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ (άρθρο 1486 παρ. 2 Α.Κ.)

Προϋποθέσεις:

Α) Παντελής έλλειψη εισοδημάτων του τέκνου από οποιαδήποτε πηγή (έλλειψη περιουσίας, αδυναμία εξεύρεσης κατάλληλης εργασίας)

«Κατάλληλη» είναι η εργασία όταν είναι συνήθης για τις συνθήκες ζωής του τέκνου και δεν εμποδίζει τη γενική ή την επαγγελματική του εκπαίδευση.

Η υποχρέωση εργασίας του τέκνου για να εξασφαλίσει την αυτοδιατροφή του αρχίζει μετά το 15ο έτος της ηλικίας του.

Β) Ανεπάρκεια των εισοδημάτων του τέκνου (από την περιουσία ή/και την εργασία του ή άλλα τυχόν εισοδήματά του) για την πλήρη κάλυψη των αναγκών διατροφής του

Αυτό σημαίνει συνεπώς ότι το ανήλικο τέκνο οφείλει πρώτα να αναλώσει (εκποιήσει κλπ) τα κάθε λογής εισοδήματά του για αυτοδιατροφή του και μόνο αν δεν υπάρχουν ή δεν αρκούν τα εισοδήματά του, δικαιούται πλήρη ή συμπληρωματική διατροφή από τους γονείς του. Δεν υποχρεούται ωστόσο να αναλώσει το κεφάλαιο της περιουσίας του (πχ από καταθέσεις στο όνομα του τέκνου σε Τράπεζα).

Γενικότερα ως περιουσία του τέκνου νοείται κάθε υλικό ή άϋλο αγαθό ή παροχή, που αποφέρει προσόδους στο τέκνο (πχ. ενοίκια από μισθωμένα ακίνητα, τόκοι κεφαλαίου, υποτροφίες ή άλλα βοηθήματα εκπαίδευσης).

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΤΕΚΝΩΝ

Γενικές προϋποθέσεις:

Α) Παντελής έλλειψη εισοδημάτων του τέκνου από οποιαδήποτε πηγή (περιουσία, εργασία)

Β) Η αδυναμία εξεύρεσης εργασίας κατάλληλης για την ηλικία του θα πρέπει να οφείλεται είτε στην ύπαρξη σωματικής ή ψυχικής ανικανότητας είτε στις ανάγκες εκπαίδευσης του τέκνου.

Διατροφή λόγω σπουδών ειδικότερα

Με αυτήν επιδιώκεται η επαγγελματική ή η επιστημονική κατάρτιση του τέκνου.

H υποχρέωση των γονέων για διατροφή ενηλίκου τέκνου που σπουδάζει πρέπει να κρίνεται με γνώμονα τις βιοτικές συνθήκες και των γονέων (ηλικία, υγεία, οικονομική ευχέρεια) αλλά και τη συμπεριφορά του τέκνου σε σχέση με το αντικείμενο των σπουδών του (επιμέλεια, ικανότητες, κλίσεις κλπ.).

Προϋποθέσεις:

α) Το τέκνο δεν έχει περιουσία ή έχει περιουσία αλλά δε μπορεί να τη ρευστοποιήσει παρά μόνο με ευτελές αντάλλαγμα.

β) Δεν έχει άλλους πόρους ή εισοδήματα.

γ) Δεν είναι ικανό για κατάλληλη βιοποριστική εργασία εξαιτίας των σπουδών του.

ü  Η ιδιότητα του τέκνου ως φοιτητή/σπουδαστή συνήθως συνεπάγεται ότι αυτό δεν είναι σε θέση να ασκήσει παράλληλα οποιοδήποτε επάγγελμα ή εργασία, χωρίς ταυτόχρονη βλάβη της υγείας του και της επιτυχούς αντιμετώπισης των σπουδών του.

ü  Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται να ζητηθεί από μη αμειβόμενους φοιτητές/σπουδαστές να εγκαταλείψουν τις σπουδές τους και να εργαστούν.

Μεταπτυχιακές σπουδές:

Κατ’ αρχήν δεν αναγνωρίζεται στο ενήλικο τέκνο δικαίωμα διατροφής για την πραγματοποίηση και δεύτερου κύκλου σπουδών (πχ δεύτερο πτυχίο, διδακτορικό δίπλωμα, μετεκπαίδευση στο εξωτερικό), εκτός εάν αυτό επέδειξε εξαιρετικές επιδόσεις στον πρώτο κύκλο σπουδών του.

Σε κάθε περίπτωση πάντως λαμβάνεται υπόψη τόσο η οικονομική κατάσταση των γονέων, όσο και η δυνατότητα του τέκνου να εξεύρει τα μέσα για την περαιτέρω επαγγελματική του κατάρτιση από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς (πχ υποτροφίες).

Πώς υπολογίζεται:

Για τον καθορισμό του ποσού της διατροφής αξιολογούνται κατ’ αρχήν τα εισοδήματα των γονέων από οποιαδήποτε πηγή κι αν προέρχονται. Στη συνέχεια προσδιορίζονται οι ανάγκες του τέκνου, όπως αυτές προκύπτουν από τις βιοτικές του συνθήκες, δηλαδή τους όρους διαβιώσεώς του (ανάλογη διατροφή).

Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και την ανατροφή του τέκνου (πχ τροφή, ένδυση, στέγαση), την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευσή του, καθώς και τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του (πχ εκμάθηση ξένης γλώσσας, ενασχόληση με εξωσχολικές δραστηριότητες, ψυχαγωγία κλπ).

Από πότε οφείλεται:

Διατροφή οφείλεται μόνο για το μέλλον και προκαταβάλλεται σε χρήμα κάθε μήνα.

Διατροφή για το παρελθόν δεν οφείλεται παρά μόνο από την υπερημερία, δηλαδή όταν έχει προηγηθεί δικαστική ή εξώδικη όχληση (ορισμένη και σαφής) του υποχρέου από το δικαιούχο αυτής, είτε για το σύνολο των μελλουσών παροχών είτε για συγκεκριμένο μέρος τους, δηλαδή για παροχές ορισμένου χρόνου.

Τι συμβαίνει αν ο υπόχρεος δεν καταβάλλει τη διατροφή:

Η παραβίαση της υποχρέωσης για διατροφή συνιστά ποινικό αδίκημα το οποίο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους. Σύμφωνα με το άρθρο 358 του Ποινικού Κώδικα το έγκλημα αυτό στοιχειοθετείται όταν:

1)      ο υπόχρεος δεν καταβάλλει τη διατροφή στο δικαιούχο.

2)      ο υπόχρεος είναι κακόβουλος, δηλαδή ενώ έχει την οικονομική δυνατότητα, ωστόσο δεν παρέχει την οφειλόμενη διατροφή από απροθυμία και όχι απλώς από αδυναμία.

3)      ο δικαιούχος έχει περιέλθει σε στερήσεις εξαιτίας των οποίων αναγκάζεται να δέχεται τη βοήθεια τρίτων προσώπων.

4)      το δικαίωμα διατροφής θα πρέπει να έχει αναγνωριστεί δικαστικά

Προκαταβολή δικαστικών δαπανών (άρθρα 173 παρ. 4, 174 ΚΠολΔ):

ü  Απαιτείται για την εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, όχι όμως και για την εκδίκαση των ενδίκων μέσων που ασκεί ο δικαιούχος.

ü  Τα προκαταβλητέα σε δίκη διατροφής έξοδα αποτελούν παρεπόμενο της διατροφής. Συνεπώς, δεν επιτρέπεται συμψηφισμός κατ’ αυτών.

ü  Το ποσό της προκαταβλητέας δαπάνης καθορίζεται από το δικαστή ενώπιον του οποίου εκκρεμεί η δίκη διατροφής και δε μπορεί να είναι μεγαλύτερο των τριακοσίων (300€) ευρώ.

ü  Αν ο υπόχρεος για διατροφή δεν προκαταβάλει τη δικαστική δαπάνη, θεωρείται απών και δικάζεται ερήμην.

ü  Η προκαταβληθείσα δικαστική δαπάνη επιστρέφεται αν ο ενάγων (ήτοι ο δικαιούχος διατροφής) ηττηθεί οριστικά.